Konferensııaǵa qatysqan ǵalymdar bıylǵy jyly qurylǵanyna alpys jyl tolyp otyrǵan zertteý ınstıtýtynyń ulttyq fılosofııany zerttep-zerdeleýdegi uzaq jyldardaǵy izdenisti isterine sholý jasap, keleshekte jasalatyn jumystar barysyna toqtaldy.
Instıtýt dırektory, saıası ǵylymdar doktory, professor Aqan Bıjanov irgesi 1958 jyly qalanǵan ınstıtýt búgingi zaman talaptary údesinen shyǵa otyryp, fılosofııalyq qyzmetin ǵylymnyń mańyzdy salalarymen tolyqtyrǵandyǵyn atap ótti. Qazaqstandyq fılosofııa mektebi qazaq halqynyń dástúrli fılosofııasyn damyta otyryp, ótken ǵasyrlar murasyn jan-jaqty zerttep, búgingi zamanǵy dástúrmen sabaqtastyǵyna barynsha zer salyp keledi. Instıtýtta júrgiziletin keshendi ǵylymı zertteýler adamnyń sana-sezimin, rýhanı jetilýi men shyǵarmashylyq jasampazdyǵyn, bilim men ǵylym máselelerin jan-jaqty taldaýǵa negizdelgen. Sońǵy jyldary adamı kapıtaldy áleýmettik-fılosofııalyq turǵydan zertteýge arnalǵan birneshe ujymdyq monografııalar, ǵylymı maqalalar jaryq kórdi.
Shara aıasynda sóz alǵan BǴM Ǵylym komıteti tóraǵasynyń orynbasary Asqar Jarkenov, akademık Ábdimálik Nysanbaev, akademık Murat Jurynov, Saǵadı Bólekbaev, Ǵalymqaıyr Mutanov, Zııabek Qabyldınov, Saıasat Beıisbaev, t.b. belgili ǵalymdar fılosofııa ǵylymynyń damýyndaǵy ınstıtýttyń mańyzdy zertteýlerine toqtaldy.
«Qazaq fılosofııasynyń bastaýynda qazaqtyń uly perzentteri tur. Keńestik ıdeologııanyń saldarynan Uly daladan shyqqan ǵulamalardyń esimi aıtylmaı keldi. Endi mine ótkenimizge, ulttyq tarıhymyzǵa oralǵan kezeńde fılosofııaǵa erekshe mán bere otyryp, ulttyq sanany jańǵyrtýdaǵy róliniń zor ekendigine kóz jetkize túsemiz» deıdi shyǵystanýshy, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Ábsáttar Derbisáli. Ǵalymnyń aıtýynsha, qazirgi kezde úlken zertteýler jasalýda, al aldaǵy ýaqytta zaman talabyna saı, ulttyq dástúrdi sanasyna sińirgen, qazaqtyń údesinen shyǵa biletin fılosoftardy daıyndaý mindeti tur.
«Qazaq óziniń tujyrymdaryn, túsinikterin, oılaryn negizinen etıkalyq deńgeıge jetkizgen halyq. Qazaq fılosofııasy klassıkalyq úlgidegi traktat nemese monografııa túrinde emes, poetıkalyq sıpatta jetkizilgen. Qazaqta poezııa men fılosofııa kirigip ketken uǵym bolǵandyqtan, bizder fılosofııany aqyn-jyraýlardyń shyǵarmalarynan izdeı otyryp, oıdyń tereń astaryna, danalyq sózderine asa min beremiz. Abaı, Shákárim, t.b. uly tulǵalardyń eńbekteri adamdy tárbıeleýge jaqyn fılosofııa» degen oıymen bólisken fılosofııa ǵylymynyń doktory Serik Nurmuratov aldymyzda Uly dalanyń tarıhyn danalyq kózderinen jınaqtaý mindeti tur, deıdi.
Pragmatıkalyq, tehnologııalyq damý zamanynda bizge rýhanı baılyǵymyzdy, ıaǵnı ótken men bolashaqty baılanystyratyn, tereńdegi oılarymyzdy búgingi urpaqqa jetkizýde jańa túsinikterdi sıntezdeıtin fılosofııa qajet. Ol dıalogqa, suhbatqa negizdelgen fılosofııa bolý kerek. Osyndaı tushymdy pikirlerimen bólisken ǵalym ulttyq fılosofııa oqý baǵdarlamalarynda kórinis tabýy kerektigin aıtady. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda belsendi jumystar júrgizilip, klýbtar, pikirlesý alańdaryn uıymdastyrý arqyly jastarǵa kóp kóńil bólý ýaqyt talabynan týyndap otyr.
Elvıra Serikqyzy,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
